Maltodekstryna jest bardzo popularnym dodatkiem wielu produktów spożywczych. Stosowana jest jako środek zagęszczający, wypełniający lub konserwujący. Jest polisacharydem otrzymywanym w wyniku hydrolizy skleikowanej skrobi. Jakie są jej źródła oraz czy jest ona szkodliwa dla zdrowia?

Spis treści

  • Co to jest maltodekstryna?
  • Wartości odżywcze maltodekstryny
  • Zastosowanie maltodekstryny
  • Maltodekstryna właściwości
  • Maltodekstryna a aktywność fizyczna
  • Maltodekstryna a cukrzyca
  • Maltodekstryna a kaszki dla dzieci
  • Maltodekstryna a gluten
  • Maltodekstryna – dawkowanie
  • Maltodekstryna – występowanie
  • Maltodekstryna – cena
  • Czy maltodekstryna jest szkodliwa?

 

 

Co to jest maltodekstryna?

Maltodekstryna jest wielocukrem należącym do grypy dekstryn składającym się głównie z cząsteczek glukozy. Sam proces jej powstania oparty jest o poddanie skrobi zabiegowi kleikowania, a następnie hydrolizie, możliwej dzięki reakcji z kwasami stosowanymi w przemyśle spożywczym lub enzymami takimi jak np. α-amylaza  W wyniku wysuszenia takiego roztworu otrzymuje się maltodekstrynę w postaci białego proszku. Jej źródłem mogą być takie ziarniaki jak: kukurydza, ziemniaki, ryż czy owies. W przemyśle najczęściej używana jest w postaci białego lub lekko kremowego sypkiego proszku o lekko słodkim smaku i charakterystycznym zapachu, który jest całkowicie rozpuszczalny w wodzie. Maltodekstryny są bardzo często określane jako skrobiowe produkty hydrolizowane – SHP (ang. Starch hydrolysis products). Dekstryny te są określane dzięki równoważnikowi glukozowemu – DE (ang. Dextrose equivalent), który ukazuje stopień scukrzenia skrobi. Parametr ten ustala procentową zawartość cukrów redukujących w suchej substancji hydrolizatu w przeliczeniu na glukozę. Za hydrolizaty skrobiowe uważa się polisacharydy o DE niższej niż 20. Biorąc pod uwagę wartość równoważnika glukozowego maltodekstryny dzielą się na nisko-, średnio- oraz wysoko cukrzone.

Wartości odżywcze maltodekstryny

Wartość odżywcza w 100g maltodekstryny
Wartość energetyczna 382 kcal
Węglowodany 95,5 g
Tłuszcz 0 g
Białko 0 g
Błonnik 0 g
Sól 0,04 g

 

Zastosowanie maltodekstryny

Skrobia modyfikowana powstaje w wyniku polepszania dotychczasowych właściwości lub nadania zupełnie nowych, specyficznych dla określonego produktu, jej tradycyjnym odpowiednikom. Głównym powodem zainteresowania maltodekstrynami w przemyśle są ich reologiczne i funkcjonalne właściwości. Do głównych zastosowań dekstryn można zaliczyć:

  • Tworzenie termo odwracalnych żeli przypominających smarownością i konsystencją tłuszcze spożywcze. Są wykorzystywane przy produkcji margaryn i serów cechujących się dobrą smarownością, nawet w niskiej temperaturze (DM >5);
  • Jest składnikiem doustnych preparatów żywienia medycznego stosowanych w celu poprawy odżywienia pacjentów szpitalnych;
  • Wykorzystywana do produkcji żeli, emulsji oraz kapsułek w przemyśle farmaceutycznym;
  • Przeciwdziała odwodnieniu wynikającemu z przewlekłych biegunek;
  • Wykorzystywana w produkcji pokarmów dla niemowląt;
  • Jest składnikiem żywności dla sportowców, zwłaszcza napojów uzupełniających zapasy glikogenu w mięśniach;
  • Stosowana jako emulgator, nośnik i wzmacniacz smaku i zapachu, substancja zagęszczająca, spulchniająca oraz poprawiająca trwałość. Bardzo często dodawana do sosów, zup i kremów;
  • Jest składnikiem margaryn, deserów mlecznych, jogurtów, lodów i sosów. Maltodekstryna wpływa na szybkość zamrażania produktów oraz na konsystencję po ich rozmrożeniu;
  • Stosowana jako zamiennik tłuszczu w produktach typu light. Może zastąpić jego zawartość nawet w 40-85%;
  • Pełni rolę naturalnego wypełniacza, materiału tworzącego powłoki, stabilizatora emulsji i piany oraz składnika żelotwórczego.

 

Maltodekstryna właściwości

Poniżej przedstawione zostały główne właściwości, jakimi charakteryzują się maltodekstryny:

  • Hamują powstawanie kryształków lodu w niskiej temperaturze;
  • Zapobiegają krystalizacji cukrów;
  • Stanowią pożywkę dla bakterii wpływających za dojrzewanie mięsa (solanki saletrzane);
  • Zwiększają lepkość i gęstość cieczy;
  • Nadają produktom właściwości sensoryczne;
  • Zastępują tłuszcz i substancje wiążące o właściwościach prebiotycznych,

Maltodekstryna a aktywność fizyczna

Głównym źródłem energii dla pracujących mięśni jest glukoza. Od kilku dekad jest ona traktowana jako najważniejszy element żywienia sportowca. Wraz z postępem nauki i efektywnym modyfikacją skrobi, coraz większą popularnością cieszą się związki zawierające glukozę w innej postaci, jak np. maltodekstryny. W ostatnich latach coraz częściej związki te dodawane są do odżywek węglowodanowych i węglowodanowo-białkowych, a w efekcie nowych badań naukowych i indywidualnych obserwacji sportowców, wysuwają się wnioski potwierdzające ich skuteczność.

W odniesieniu do sportów długodystansowych, można zauważyć, iż aktywność ta wiąże się z dużym nakładem energii, której źródłem jest w pewnym stopniu glikogen będący zmagazynowaną w ciele glukozą oraz tkanką tłuszczową. Część zapotrzebowania energetycznego związanego z wielogodzinnym wysiłkiem powinien być jednak pokryty ze źródeł pokarmowych. Dlatego też, w diecie sportowca długodystansowego na trasie bardzo często spożywane są figi, banany lub słodkie soki będące źródłem szybko przyswajalnej energii. Niestety, wraz ze wzrostem intensywności wysiłku fizycznego, maleje zdolność układu pokarmowego do strawienia posiłków o stałej formie. Chcąc zapobiec powyższej sytuacji, sportowcy długodystansowi bardzo często stosują żele energetyczne, które ze względu na dużą koncentrację, niestety często powodują wystąpienie niekorzystnych objawów ze strony układu pokarmowego, takich jak: biegunki, skurcze czy bóle brzucha. Doskonałym zamiennikiem takich żeli, dostarczającym sporą dawkę kalorii i węglowodanów w napoju, a zarazem nie zwiększającym jego osmolalności jest maltodekstryna. W dodatku, jej naturalny smak, w przeciwieństwie do smaku glukozy, nie sprawia trudności w spożyciu.

Stosowanie napojów o niskiej osmolalności oraz z 5% zawartością węglowodanów w proporcji: 3% maltodekstryny i 2% fruktozy, wzbogaconych takimi elektrolitami jak potas, sód, magnez i wapń, znacznie zwiększa zdolność wysiłkową sportowców długodystansowych. Na podstawie innego badania, ukazano, iż napój zawierający maltodekstrynę umożliwia lepsze nawodnienie organizmu niż zwykłą wodą.

Suplementacja maltodekstryną posiada również pozytywny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego. Przepłukiwanie jamy ustnej napojem zawierającym maltodekstrynę osłabiało wskaźniki zmęczenia nerwowego w trakcie wysiłków trwających powyżej dwóch godzin, pomimo iż nie wykryto wzrostu wydajności u badanych sportowców.

Maltodekstryna a cukrzyca

Indeks glikemiczny (IG) maltodekstryny określany jest jako wysoki, ponieważ występuje w grupie produktów z IG powyżej 70, a wynosi aż 105. Powyższy fakt oznacza, iż w przypadku zaburzeń gospodarki węglowodanowej, jak np. cukrzyca czy insulinooporność, stosowanie produktów skrobi hydrolizowanej powinno być ściśle kontrolowane. W przeciwnym przypadku może dojść do gwałtownego wzrostu poziomu cukru we krwi i zwiększenia ryzyka hiperglikemii.

Maltodekstryna a kaszki dla dzieci

Dzięki swojej łatwej przyswajalności przez układ pokarmowy, maltodekstryna jest również stosowana w produktach przeznaczonych dla małych dzieci i niemowląt. Jej obecność poprawia rozpuszczalność w wodzie oraz zapewnia atrakcyjną konsystencję przygotowanego produktu. Stosuje się ją także w produktach hipoalergicznych, w których białko mleka zostało zastąpione białkiem sojowym lub uległo procesowi hydrolizy. Polisacharyd ten, jest też doskonałym zamiennikiem źródła energii w preparatach dla dzieci nietolerujących laktozy.

Maltodekstryna a gluten

Maltodekstryna jest produktem wytwarzanym głównie ze źródeł bezglutenowych – kukurydzy, ryżu, ziemniaków czy tapioki. Zdarza się jednak, że oprócz powyższych źródeł polisacharyd ten wytwarzany jest również z pszenicy, która jest bogatym źródłem glutenu. Chcąc uniknąć wyboru glutenowej wersji tego wielocukru, należy uważnie czytać etykiety, mówiące o jego pochodzeniu w produkcie.

Maltodekstryna – dawkowanie

W przypadku stosowania maltodekstryny w formie proszku dodawanego do napojów, zaleca się dawkowanie jej w ilości od 20 do 70 gramów, 1-3 razy dziennie, przeważnie w czasie około treningowym. Nie wskazane jest, spożywanie jej w godzinach wieczornych, gdyż taka dawka energii przed snem, może utrudnić zaśnięcie oraz przyczynić się do wzrostu tkanki tłuszczowej.

Maltodekstryna – występowanie

Z racji, iż maltodekstryna jest powszechnie stosowanym dodatkiem spożywczym, można ją spotkać w takich produktach jak:

  • Lody i mrożone kremy;
  • Koncentraty spożywcze sosów, zup i przypraw;
  • Majonezy;
  • Produkty sproszkowane typu instant;
  • Wyroby ciastkarskie i piekarnicze;
  • Słodycze;
  • Napoje gazowane;
  • Wędliny i mięsa;
  • Żywność dla dzieci – mleko modyfikowane, kaszki czy odżywki dla niemowląt;
  • Produkty dietetyczne;
  • Proszek do prania;
  • Kosmetyki;
  • Mydła;
  • Substancje słodzące;
  • Napoje odżywczo-wzmacniające – źródło łatwo przyswajalnych węglowodanów.

Maltodekstryna – cena

Maltodekstryna nie należy do grupy produktów charakteryzujących się wysoką ceną. Jej kilogram sprzedawany jest  średnio za kilkanaście złotych. Biorąc pod uwagę, iż sugerowana dobowa porcja to 50 g, w kilogramowej paczce znajduje się 20 porcji. Przeliczając jej koszt w odniesieniu na jedną dawkę, można zauważyć, iż nie jest on tak mały, na jaki pozornie wygląda.

Czy maltodekstryna jest szkodliwa?

Maltodekstryna jest traktowana jako nieszkodliwy dodatek do żywności. Należy jednak wziąć pod uwagę, iż spożywanie dużej ilości wysoko przetworzonych cukrów prostych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wielu chorób przewlekłych. Tak więc, pomimo braku  bezpośredniego szkodliwego wpływu dekstryn na zdrowie, należy zachować umiar w ich spożyciu. Dodatkowo, regularne stosowanie wysokoenergetycznych, ubogich w białko i błonnik produktów o wysokiej zawartości przetworzonych cukrów (również maltodekstryny), może wpłynąć na zwiększenie tłuszczowej masy ciała oraz pogorszenia wrażliwości insulinowej i dyslipidemii. Skrobiowych produktów hydrolizowanych nie powinni spożywać osoby z nadwagą oraz cukrzycy.

 

 

 

Brak głosów.
Proszę czekać...

Michał Smuszkiewicz

Michał Smuszkiewicz - student AWF Poznań posiadający duży wachlarz wiedzy jak i doświadczenia w zakresie aktywności fizycznej oraz żywienia. Jest osobą ambitną czującą ciągły niedosyt wiedzy. Przekłada się to na to, że każdy trening oraz dieta są przemyślane oraz dostosowane do potrzeb.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Szukaj